Dla pacjenta
Czym jest terapia EMDR ?
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) to terapia desensytyzacji i przetwarzania wspomagana ruchem gałek ocznych — opracowana ponad 30 lat temu przez dr Francine Shapiro.
Terapia EMDR jest formą psychoterapii, której celem jest poradzenie sobie z objawami traumy, jak również wielu innych doświadczanych trudności psychologicznych. Polega na wykorzystaniu w trakcie pracy psychoterapeutycznej stymulacji bilateralnej, czyli naprzemiennej stymulacji lewej i prawej półkuli mózgu, aby pomóc przetworzyć trudne wspomnienia i emocje. Dziś jest to jedno z najskuteczniejszych i najlepiej przebadanych podejść w psychoterapii.
Geneza podejścia
Od spaceru w parku do podejścia rekomendowanego przez WHO
W 1987 roku amerykańska psycholożka dr Francine Shapiro zauważyła, że spontaniczne ruchy gałek ocznych osłabiają nieprzyjemny ładunek emocjonalny trudnych myśli. Z tej obserwacji — potwierdzonej następnie w systematycznych badaniach — narodziło się podejście, które zyskało zwolenników na całym świecie.
Przetwarzanie informacji powinno prowadzić mózg w stronę rozwiązań zdrowych i adaptacyjnych. Jeśli jednak ten proces zostanie zablokowany, pojawia się emocjonalne cierpienie — wspomnienia, myśli czy emocje mogą wywoływać uczucie przytłoczenia i przekonanie, że jesteśmy „zamrożeni w czasie”.
Za każdym razem, gdy nieprzetworzone wspomnienie zostaje przywołane, ciało migdałowate ulega nadmiernemu pobudzeniu. Terapia EMDR pomaga „przenieść” wspomnienie do kory przedczołowej i wznowić naturalny proces gojenia psychicznych ran.
W czasie stymulacji bilateralnej w mózgu dominują fale wolne (delta, 0,5–4 Hz) — takie jak w fazie snu głębokiego. Marco Pagani nazywa to „tsunami wolnych fal”.
Zastosowania
Podejście uniwersalne — od dzieci po seniorów
EMDR jako podejście w psychoterapii jest szczególnie zalecane osobom, u których doświadczane problemy ze zdrowiem psychicznym mają swoje korzenie w trudnych wydarzeniach życiowych. Badania wykazały, że EMDR może zlikwidować lub znacząco zmniejszyć objawy zespołu stresu pourazowego u osób, które doświadczyły traumatycznych wydarzeń, zaniedbania lub złego traktowania — także w dzieciństwie — a osiągnięty efekt pozostaje długotrwały.
EMDR może być również stosowane, aby pomóc osobom w przetwarzaniu i radzeniu sobie z bolesnymi wspomnieniami lub niepokojącymi wydarzeniami życiowymi, które nie spełniają kryteriów formalnej diagnozy, ale mimo to mają znaczący wpływ na samopoczucie psychiczne i funkcjonowanie. Choć terapię EMDR najczęściej kojarzy się z pomocą osobom doświadczającym różnych form traumy, jest ona skuteczna także w pracy z wieloma trudnościami psychologicznymi.
Terapia EMDR jest odpowiednia do pracy zarówno z dorosłymi, jak i z dziećmi oraz młodzieżą. Może być prowadzona indywidualnie, jak również grupowo. Terapię EMDR stosuje się w pracy z małymi dziećmi i osobami starszymi, z osobami zdrowymi fizycznie i chorującymi — między innymi onkologicznie. Jest wykorzystywana także we wczesnej interwencji psychologicznej.
Skuteczność potwierdzona naukowo
Terapia EMDR jest rekomendowana przez:
- Światową Organizację Zdrowia (WHO, World Health Organization, 2013) — wskazała EMDR jako terapię pierwszego wyboru w leczeniu PTSD u dorosłych, dzieci i młodzieży.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE, Wielka Brytania, 2005) — w NICE Guidelines EMDR zostało wskazane jako metoda zalecana ze stopniem rekomendacji A w leczeniu PTSD.
- International Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS, 2019) — rekomenduje EMDR w wytycznych dotyczących zapobiegania i leczenia PTSD; także w stanowisku dotyczącym złożonego PTSD (2018) ISTSS rekomenduje EMDR.
EMDR posiada również rekomendacje innych uznanych na świecie instytucji określających standardy zawodowe dla specjalistów zdrowia psychicznego, między innymi:
- Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego (APA, American Psychological Association, 2006),
- Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (2004) — „Practice Guideline for the Treatment of Patients with Acute Stress Disorder and Posttraumatic Stress Disorder”, Arlington, VA: American Psychiatric Association Practice Guidelines,
- Departamentu Spraw Weteranów oraz Departamentu Obrony USA (2004, 2017),
- Dutch National Steering Committee Guidelines Mental Health Care (2003).
Więcej znajdziesz w sekcji „Czytaj więcej o badaniach”.
Terapeuta EMDR pracuje w oparciu o naukowo przebadane protokoły — to terapia ustrukturyzowana i oparta na dowodach.
Czytaj więcej o badaniach
- Terapia EMDR | rekomendacje, skuteczność, badaniaOpracowanie PTT EMDR prezentujące rekomendacje krajowych i międzynarodowych instytucji oraz wybrane metaanalizy i randomizowane badania nad skutecznością terapii EMDR.
- Cyfrowa Biblioteka Francine ShapiroOtwarte archiwum publikacji, wywiadów, materiałów szkoleniowych i dokumentów historycznych ukazujących dorobek Francine Shapiro oraz rozwój terapii EMDR.
- Badania i rekomendacje dotyczące terapii EMDRAnglojęzyczne zestawienie EMDR Institute obejmujące międzynarodowe wytyczne kliniczne, metaanalizy oraz randomizowane badania nad terapią EMDR.
- Cochrane LibraryMiędzynarodowa biblioteka wiarygodnych danych naukowych, obejmująca przeglądy systematyczne, badania kliniczne i materiały wspierające podejmowanie decyzji w ochronie zdrowia.
- Najnowsze badania nad terapią EMDRAktualizowane, anglojęzyczne zestawienie wytycznych klinicznych, badań randomizowanych, metaanaliz, przeglądów systematycznych i recenzowanych publikacji dotyczących terapii EMDR.
- Bezpłatne materiały kliniczne Andrew M. LeedsaAnglojęzyczny zbiór artykułów, materiałów konferencyjnych, formularzy i narzędzi do pobrania przeznaczonych głównie dla terapeutów EMDR.
- Journal of EMDR Practice and ResearchAnglojęzyczne, recenzowane czasopismo naukowe w otwartym dostępie, publikujące badania, przeglądy oraz prace dotyczące teorii i praktyki klinicznej EMDR oraz modelu AIP.
- EMDR – teoria, badania i praktykaCzasopismo PTT EMDR publikujące artykuły poświęcone teorii, badaniom, zastosowaniom klinicznym oraz nowym kierunkom rozwoju psychoterapii EMDR.
Gotowa/gotowy na pierwszy krok?
W bazie PTT EMDR znajdziesz certyfikowanych terapeutów w całej Polsce — z podziałem na miasta, specjalizacje i grupy wiekowe pacjentów.